KLM — Knowledge Layers Model
Dil modeli çıktılarında bilgi kökenini, kanıt ilişkilerini ve değerlendirme izini kaydeden açık kaynak sözleşme ve doğrulama araçları.
Bir dil modeli yanıt verdiğinde, sonuç metninin yanında başka sorular da ortaya çıkar: Bilgi nereden geldi? Hangi kaynak hangi iddiayı destekliyor? Uygulanan kurallar ve yapılan değerlendirmeler kayıtta görülebiliyor mu?
KLM — Knowledge Layers Model, bu sorular için açık kaynak bir kayıt sözleşmesi ve doğrulama araçları sunuyor. Çıktıyı; bilgi birimleri, iddialar, kanıtlar, işlem izleri ve değerlendirmeler arasındaki bağlantılarla birlikte ele alıyor.
Üç soru, altı katman
KLM'nin katmanları birbirini izleyen altı işlem basamağı değildir. Aynı bilgi, birden fazla eksende tanımlanabilir.
- Köken — Bilgi nereden girdi? Parametrik bilgi (L0) ve dışarıdan eklenen bilgi (L1).
- İşlev — Ne yaptı? Bildirimsel bilgi (L2) ve davranışsal prosedür (L3).
- Değerlendirme — Üretim nasıl değerlendirildi? Metabilişsel değerlendirme (L4) ve yönetişim (L5).
Örneğin bir politika belgesi dışarıdan eklenen bir kaynak olabilir. Belgede yer alan ifade, yanıttaki belirli bir iddiaya kanıt olarak bağlanır. Bir kontrol prosedürünün yüklenmesi, tetiklenmesi ve gerçekten uygulanması ise ayrı durumlar olarak kaydedilir.
Kayıt, yalnızca kaynak listesi değildir
Bir bağlantı listesi, hangi kaynağın hangi iddiayı desteklediğini tek başına anlatmaz. KLM; bilgi, kanıt, iddia ve prosedürleri kimlikleriyle kaydeder, aralarındaki ilişkileri açıkça belirtir. Çıktıdaki metin aralıkları da bu nesnelere bağlanabilir.
Kayıt içindeki sinyaller dört bilgi durumu taşır: measured, heuristic, synthesized veya unavailable. Ölçüm, yaklaşık hesaplama ve model yorumu aynı kanıt gücüne sahipmiş gibi sunulmaz. Üretilemeyen bir sinyal, nedeni belirtilen null olarak ifade edilir.
Açık kaynak araçlar
Depoda kayıt ve epistemik vektör şemaları, Python doğrulayıcıları, imzalama araçları, zincirli kayıt günlüğü ve farklı okuyucular için açıklama görünümleri bulunuyor. Doğrulama yolu Python standart kütüphanesiyle çalışacak şekilde tasarlanmış. Başlangıç örnekleri, geçerli kayıtların yanında reddedilmesi gereken kayıtları da içeriyor.
Uygunluk basamakları KLM-0'dan KLM-5'e uzanır: kayıt bildirimi, izlenebilirlik, kanıt bağlantıları, değerlendirme izleri, ilişkilendirilebilirlik ve bağımsız doğrulanabilirlik. Bu seviyeler modelin zekâ puanı veya yanıtın doğru olduğunun belgesi değildir. Kaynakla çelişen ya da desteklenmeyen bir iddia, durumunun açıkça kaydedildiği bir kayıtta bulunabilir.
Proje Apache-2.0 lisansıyla yayımlanıyor.
Durum ve sınırlar
İncelenen sürümde teknik belirtim v0.3 çalışma taslağı, attestation kayıt şeması ise klm-attestation/0.2 olarak tanımlanıyor. Eski 0.1 kayıtları kendi kuralları altında değerlendirilmeye devam ediyor. Belirtim sürümü, kayıt şeması ve araç paketi sürümü birbirinden ayrılmalı.
KLM henüz onaylanmış bir standart olarak sunulmuyor. Kaynaklar, farklı mekanizmalar kullanan bağımsız uygulamaları önemli bir sonraki sınama olarak tanımlıyor. Kriptografik bütünlük, kaynak güveni ve bir yanıtın doğruluğu da ayrı değerlendirmeler gerektiriyor.
Devamını oku
Kaynaklar ve sürüm
Bu metin 9 Ekim 2026 tarihinde incelenen açık kaynak depo sürümüne dayanıyor. Aşağıdaki bağlantılar aynı commit’e sabitlenmiştir; projenin güncel durumu değişebilir.
Bağlantıları
KLM’nin bilinmeyen sinyalleri açık tutma ilkesini inceliyor.
KLM kayıt doğrulayıcısının geçerli ve hatalı örneklerle kullanımını belgeliyor.