Bir ajan ne zaman durmalı?

Ajanlar ve sınırlar — 09

Bir ajan bir işi tamamlayamadığında ilk düşünce, ona biraz daha zaman vermek olabilir. Bir araç çağrısı daha, başka bir deneme, daha güçlü bir model…

Bazen devam etmek işe yarar. Bazen de aynı belirsizliği daha fazla işlemle çevreleriz. Sistem hareket etmeyi sürdürür; fakat görevin çözümüne yaklaşıp yaklaşmadığını anlayamayız.

a2 üzerinde çalışırken durma meselesi bu yüzden ayrı bir tasarım sorusuna dönüşüyor:

Bir sonraki adımı atmak için elimizde nasıl bir gerekçe olmalı?

Bu sorunun cevabı, görevin tamamlanmasına, kullanılan kaynaklara, eldeki kanıta ve ajanın yetkisine göre değişiyor.

Bir cevap üretmek, işi bitirmek mi?

Varsayımsal bir veri eşleme işi düşünelim. İki dosyadaki kayıtlar birleştirilecek, eşleşmeyenler ayrılacak ve çelişkiler korunacak.

Ajan bir çıktı ürettiğinde dosyanın okunabilir olması ilk kontrolü geçer. Alanların beklenen biçimde bulunması da başka bir kontroldür. Ancak yanlış kayıtlar birleştirilmişse görev hâlâ doğru yapılmamıştır.

a2’de çıktı doğrulaması ile bağımsız beklenen sonuçla karşılaştırma bu nedenle ayrılıyor. Beklenen cevap sağlanmışsa sonuç onunla sınanabiliyor. Yalnız biçim kontrolü yapılmışsa bu kontrol, görevin anlam bakımından doğruluğunu kanıtlamıyor.

Durma kararının da bu ayrımı taşıması gerekiyor. Modelin son cevap vermesi, yürütmenin sona erdiğini gösterebilir. İşin kabul edilmesi için hangi kontrolün geçtiğini ayrıca bilmemiz gerekir.

Geçersiz çıktıların başarılı sonuç olarak belleğe yazılmaması, a2’de bu sınırı koruyan mekanizmalardan biri.

Aynı işlemi yeniden yapmak ne zaman anlamlı?

Ajan bir eşleme becerisini çağırdı ve hata aldı. Aynı beceriyi, aynı girdilerle yeniden çağırmayı önerdi.

İkinci denemede ne değişecek?

Geçici bir bağlantı sorunu yaşandıysa yeniden denemenin gerekçesi olabilir. Fakat aynı verilerle aynı dönüşümü tekrarlamak, eksik bir eşleme kuralını kendiliğinden tamamlamaz.

a2’nin data run yolunda, aynı becerinin aynı argümanlarla çağrılması varsayılan olarak bir kezle sınırlı. Tekrar girişimi, yeni bir model isteğinden önce çalışmayı durduruyor. Başarısız çağrı da bu hesaba dahil ediliyor.

Farklı girdilerle aynı beceriyi kullanmak mümkün. Tekrar sınırı açıkça artırılabiliyor. Bu davranış bütün a2 çalışma yollarına uygulanmış genel bir kural da değil; belirli yürütme yolunun sınırı.

Burada değerli bulduğum şey, tekrarın otomatik bir hak olmaması. Yeni denemenin gerekçesini görünür kılmak gerekiyor.

Yine de bu mekanizma, ajanın ilerlemesini bütünüyle ölçmüyor. Aynı yere farklı ifadeler veya farklı araçlarla dönmek daha geniş bir sorun. Tekrar sınırı, bunun yalnız belirli bir biçimini yakalıyor.

Kaynak sınırı geldiğinde

Bir görev çözülmemiş olsa da çalışma için ayrılan kaynak bitebilir.

a2’de adım sınırı, döngünün ne kadar süreceğini belirliyor. Token bütçesi yapılandırıldığında ise ana ajan ve oluşturduğu alt ajanlar ortak bir tüketim hesabını kullanıyor. İşi başka bir ajana devretmek, bütçeyi yeniden başlatmıyor. Kayıttan devam edildiğinde de önceki tüketim korunuyor.

Token sınırı yumuşak bir sınır: Tek bir yanıt, kalan bütçeyi aşabilir. Mekanizma, tüketim kaydedildikten sonra sonraki istekleri engelliyor. Bu nedenle onu kesin bir harcama tavanı gibi sunmamak gerekiyor.

Bir de tüketimin bilinmediği durum var. Sağlayıcı kullanım bilgisini vermediğinde veya bu bilgi geçersiz olduğunda, yapılandırılmış bütçe altında yeni isteklere devam edilmiyor.

Bu kararın basit bir gerekçesi var: Ne kadar harcandığını bilmiyorsam, kalan kaynağı güvenilir biçimde hesaplayamam.

Bütçe nedeniyle duran bir çalışma, tamamlanmış sayılmamalı. Ortaya çıkan kısmi sonuçla birlikte durma nedeni de korunmalı.

Bir işlemin gerçekleşip gerçekleşmediğini bilmiyorsak

Durmak bazen kaynaklardan çok, dışarıda ne olduğuna ilişkin belirsizlikle ilgilidir.

Bir dosyayı değiştiren araç çağrısı başlatıldığını düşünelim. Ardından süreç kesildi. Elimizde işlemin tamamlandığını doğrulayan kayıt yok.

Aynı çağrıyı yeniden çalıştırmak kolay görünebilir. Fakat işlem ilk seferinde gerçekleşmiş olabilir. Tekrar, ikinci bir değişiklik üretebilir.

a2’nin kontrol noktası mekanizması, araç işlemlerinden önce bekleyen işlem işareti bırakıyor. Böyle bir kayıtla yeniden başlatıldığında belirsiz eylem otomatik olarak tekrarlanmıyor; çalışma inceleme için duruyor.

Bu, işlemlerin her koşulda yalnız bir kez gerçekleştiğinin garantisi değil. Belirsiz bir durumda otomatik devamın sınırlandırılması.

Benzer bir ayrım yetki denetiminde de var. Gate, onay gerektiren bir eylemi gerekli onay olmadan engelleyebiliyor. Burada engellenen eylem ile bütün görevin durması ayrı şeyler. Ajan başka bir izinli yoldan ilerleyebilir; ancak onay eksikliğini farklı bir araç kullanarak aşmamalı.

Desteklenen bir yol bulamıyorsak

Bir görevin istenmesi, mevcut becerilerle yapılabileceği anlamına gelmiyor.

a2’nin planlama yolunda model, listelenen sözleşmeler hedefi karşılamıyorsa veya istek belirsizse boş bir plan döndürebiliyor. Bu durumda yürütülebilir plan dosyası kaydedilmiyor; çalışma, desteklenen plan bulunamadığı belirtilerek duruyor. Harcanmış model çağrısı ve tokenlar yine hesaba katılıyor.

Burada da sınır önemli: Bu davranış, desteklenmeyen her işi kesin olarak tanıyan bir mekanizma değil. Model yanlış bir plan önerebilir; biçimsel koşulları karşılayan bir plan da hedefi yanlış yorumlayabilir.

Dolayısıyla plan üretebilmek ile hedefe uygun bir yol bulmak ayrı kontroller gerektiriyor.

“Mevcut araçlarla ilerleyemiyorum” diyebilmek, ancak neyin eksik olduğunu da gösterebildiğinde kullanışlı hâle geliyor: Bir eşleme kuralı mı, gerekli veri mi, uygun beceri mi, yoksa yetki mi?

Durduktan sonra geriye ne kalmalı?

a2’deki mevcut mekanizmalar bu soruyu parçalara ayırıyor: adım sınırı, ortak bütçe, belirli tekrarların engellenmesi, belirsiz işlemlerde inceleme ve çıktı doğrulaması.

Bunlar, ajanın her durumda doğru zamanda durduğunu göstermiyor. a2 hâlâ geliştirme alfasında; bu yazı da yeni bir performans değerlendirmesi sunmuyor.

Benim için açık kalan soru, bu parçaların kullanıcıya nasıl bir sonuç bıraktığı.

Çalışma nerede durdu? Hangi işlem yapıldı? Hangisinin gerçekleştiği belirsiz? Elde kalan çıktı hangi kontrollerden geçti? Devam etmek için ne değişmeli?

Bu sorular cevaplanabiliyorsa, duran iş yeniden ele alınabilir. Eksik veri tamamlanabilir, yetki verilebilir, kural düzeltilebilir veya başka bir yöntem seçilebilir.

Bir ajanın durduğu yerde, insanın devam edebileceği kadar açık bir iz kalmasını istiyorum.

---

Kaynak notu — 15 Ekim 2026: Yazı, a2’nin mevcut kodu ile README, mimari ve teknik sözleşme belgelerine dayanır. Veri eşleme ve kesintiye uğrayan dosya işlemi örnekleri varsayımsaldır. Bu yazı için yeni model çağrısı veya değerlendirme koşusu yapılmamıştır.

a2 proje sayfası · Bir fikrin çalışan bir araca dönüşmesi

Dizide önceki yazı: Bir fotoğraf serisini kurmak.